De Tweede Wereldoorlog in Utrecht – educatieve fietstocht

Hoe was het om te leven in oorlogstijd? Wat betekent vrijheid voor jou? In Nederland leven we al ruim 75 jaar in vrijheid. Toch is dit niet altijd zo geweest: tijdens de Tweede Wereldoorlog was het ook in Nederland oorlog. De sporen die de oorlog in Utrecht heeft achtergelaten, kun je nog steeds in de stad terugzien.

Tijdens deze educatieve fietstocht verdiepen de leerlingen zich in de Tweede Wereldoorlog in Utrecht. Daarbij volgen ze in groepjes een fietsroute door de stad, langs locaties die een bijzondere connectie met de Tweede Wereldoorlog hebben. Elke route is gebaseerd op het levensverhaal van een historische Utrechter. Via deze verhalen maken de leerlingen op een tastbare en persoonlijke manier kennis met verschillende aspecten van de Tweede Wereldoorlog. Behandelde thema’s zijn verzet, collaboratie, onderduiken, het Duitse perspectief, de Jodenvervolging en de Hongerwinter.

De leerlingen starten bij Het Utrechts Archief. Ieder groepje krijgt een iPad mee, met bijzonder beeldmateriaal én een audiotour waarin de historische figuren tot leven komen. Tijdens de les wordt aandacht besteed aan inlevingsvermogen en nuance. De leerlingen ontdekken dat de Tweede Wereldoorlog niet een verhaal van slechteriken en helden is, maar een verhaal van mensen. Ze komen erachter dat de historische Utrechters soms moeilijke keuzes moesten maken en er worden parallellen getrokken met moeilijke keuzes vandaag de dag.

Daarnaast maken de leerlingen op een laagdrempelige manier kennis met historische vaardigheden. Ze worden aangemoedigd om kritisch na te denken over bronnen die te maken hebben met ‘hun’ historische Utrechter, zoals foto’s, dagboekfragmenten, tekeningen en spotprenten. Ook worden er gesprekken gestimuleerd over de omgang met het verleden in de stad.

Verwerkingsles educatieve fietstocht
In deze les wordt de tijdens de fietstocht opgedane kennis verwerkt en gedeeld met de klas. Er wordt een connectie gemaakt met de hedendaagse samenleving en leerlingen onderzoeken samen vraagstukken over tolerantie en vrijheid.

Eerst presenteren de leerlingen ‘hun’ route en historische Utrechter aan de rest van de klas. Ze vertellen kort over het leven van de Utrechter en het aspect van de oorlog dat ze hebben onderzocht. Zo maakt de hele klas kennis met de verschillende aspecten van, en perspectieven op, de Tweede Wereldoorlog in Utrecht.

Vervolgens maakt de klas onder begeleiding van de leerkracht de ‘dilemmatest’. Aan de hand van verschillende dilemma’s uit de Tweede Wereldoorlog én de eigen tijd gaan de leerlingen in gesprek over tolerantie, vrijheid en maatschappelijke en persoonlijke verantwoordelijkheid. Geven de leerlingen vaak hetzelfde antwoord of juist niet? Wanneer zorg je voor jezelf en wanneer voor anderen? Kan dat met elkaar botsen? En hoe tolerant is de klas eigenlijk?